Jokūbas Lukenskas, IGLU TECH Techninių pardavimų kompetencijos vadovas
Voor veel mensen wordt een warmtepomp vooral geassocieerd met verwarming in de winter. Maar nu hittegolven in Europa steeds vaker en heviger voorkomen, rijst vanzelf de vraag hoe je je huis kunt koelen. Het goede nieuws is dat een geavanceerde warmtepomp uitgroeit tot een efficiënt klimaatsysteem voor het hele jaar. Hij zorgt voor warmte in de winter en garandeert koelte in de zomer.
Koeling wordt steeds belangrijker
Moderne woningen van energieklasse A++ houden warmte uitstekend vast. Helaas ook wanneer dat niet gewenst is – tijdens zomerse hittegolven. Door grote ramen, luchtdichtheid en isolatie kan zo’n huis sterk opwarmen, zeker als er bij het ontwerp onvoldoende aandacht aan koeling is besteed.
Dan denkt de meerderheid meteen aan een airco. Heel logisch ook – een warmtepomp staat immers in de eerste plaats bekend als een duurzamer en efficiënter alternatief voor een ketel. Toch verandert de situatie en kunnen moderne systemen veel meer: ze zorgen op een veelzijdige manier voor het binnenklimaat van je woning.
Warmtepomp of airco?
Een airconditioner is vaak een rationele keuze, vooral wanneer één of meerdere ruimtes snel moeten worden gekoeld. Deze technologie is voldoende bekend, en bovendien trekt de aantrekkelijke prijs van de installatie van het systeem kopers aan.
Toch kan een warmtepomp een nog logischere oplossing zijn. Moderne warmtepompen fungeren als een gecentraliseerd systeem dat het huis kan verwarmen, warm water kan bereiden en in de zomer in alle ruimtes voor een comfortabele temperatuur kan zorgen.
Veel mensen staan versteld als ze horen dat zowel bodem–water- als lucht–water-warmtepompen een huis veel gelijkmatiger en efficiënter kunnen koelen dan een traditionele airco. Wel is het belangrijk te beseffen dat de koelprincipes van deze twee systemen verschillen: de ene werkt actief, de andere passief.
Hoe koelt een lucht–water-warmtepomp?
Illustratie van de IGLU Inuit Mono lucht-water warmtepomp
Dit is actieve koeling, waarbij de koelte wordt geproduceerd door de compressor met behulp van elektriciteit. Simpel gezegd werkt de pomp als een airconditioner, maar in plaats van koude lucht levert hij koel thermoficaat (water).
In de winter haalt de pomp warmte uit de buitenlucht en geeft die af aan het huis. In de zomer draait de compressor de cyclus om: de warmte wordt uit het huis gehaald en naar buiten afgevoerd, terwijl het gekoelde water door de vloerlussen, plafondcapillairen of fancoils circuleert en de ruimtes gelijkmatig koelt.
Hoe koelt een bodem-water warmtepomp
Illustratie van de IGLU Aleut bodem-water warmtepomp
Dit is passieve koeling met een nog eenvoudiger principe: het systeem produceert geen koelte, maar haalt die simpelweg uit de aarde.
Op een diepte van enkele tientallen meters blijft de temperatuur het hele jaar stabiel. Daarom wordt er in de zomer uit de boorput een thermoficaat van 8–12 °C naar het huis geleverd (afhankelijk van de boorputten). De compressor draait niet – alleen de circulatiepompen draaien, waardoor het stroomverbruik minimaal is: de circulatiepomp verbruikt slechts 60–90 W per uur. Zo wordt er per etmaal voor passieve koeling slechts ongeveer 2–3 kW elektriciteit verbruikt.
Wat is er extra nodig
Opdat de koelte de ruimtes bereikt, heeft zij een ‘route’ nodig. Die wordt gevormd door oppervlakken of toestellen waardoor het koele thermoficaat (water) de koelte aan de kamers afgeeft. Traditionele radiatoren zijn daar meestal ongeschikt voor: hun oppervlak is te klein en op koude vlakken zou condens ontstaan.
In de praktijk worden daarom drie oplossingen toegepast:
- Fan coils. Dit zijn compacte toestellen met een ventilator, vergelijkbaar met de binnenunit van een airconditioner (alleen stroomt er koel water doorheen in plaats van gas). Fan coils koelen een ruimte het snelst, omdat de koelte direct over het koude radiatoroppervlak wordt geblazen.
- Vloercircuits. Het zijn dezelfde leidingen die in de winter de vloeren verwarmen en ze in de zomer zachtjes kunnen koelen. Het is een stille en onzichtbare manier van koelen, die het best geschikt is voor het constant en gelijkmatig behouden van de temperatuur.
- Capillair plafondsysteem. Tai tankus plonų vamzdelių tinklas lubose, veikiantis panašiai kaip grindų vėsinimas, tik iš viršaus. Vėsa maloniai „leidžiasi“ žemyn, sistema visiškai negirdima ir neužima vietos. Visgi, Lietuvoje ši sistema išlieka sąlyginai brangi.
Nog een ander belangrijk onderdeel van het systeem – een accumulatie- (buffer)vat. Dit is een waterreservoir dat de door de pomp geproduceerde koelte opslaat en gelijkmatig verdeelt. Het vat laat de pomp stabiel werken zonder frequent in- en uitschakelen – zo werkt het systeem efficiënter en gaat het langer mee.
Concreet voorbeeld
Voor een A++-klasse woning van 120 m² is doorgaans circa 6 kW verwarmingsvermogen nodig – daarop wordt de warmtepomp afgestemd. In zo’n huis kan zowel een lucht–water- als een bodem–water-systeem worden geïnstalleerd.
De belangrijkste efficiëntieparameter van een warmtepomp is de COP (coëfficiënt van prestatie) – die laat zien hoeveel kilowatt warmte de warmtepomp produceert uit één kilowatt elektriciteit. SCOP is dezelfde parameter, maar dan voor het hele seizoen.
Laten we twee IGLU-oplossingen vergelijken die zowel voor verwarming als koeling geschikt zijn:
| Criterium | IGLU Inuit Mono (lucht–water) | IGLU Aleut (bodem–water) |
|---|---|---|
| Warmtebron | Buitenlucht | Bodem (boringen of collector) |
| Verwarmingsrendement | COP 3,8–4,5 (SCOP ~4,0) | COP 5,5–6,5 (SCOP ~6,2) |
| Koelingsmethode | Actief – koeling wordt gegenereerd door de compressor | Passief – natuurlijke koeling uit de bodem |
| Koelstroomverbruik | Lager dan bij een traditionele airconditioner (1 kW elektriciteit → 4 kW koeling) | Minimaal – alleen circulatiepompen werken (1 kW elektriciteit → 15 kW koeling) |
| Installatiecomplexiteit | Gemiddeld – een buitenunit en een intern distributiesysteem, zonder grondwerk | Sudelijk – verticale boringen of horizontale collectoren vereist |
| Installatieprijs | Gemiddelde initiële investering. De prijs van apparatuur en werkzaamheden ligt meestal tussen 7 en 15 duizend euro. | Hogere initiële investering. De prijs van apparatuur en werkzaamheden ligt gewoonlijk tussen 15 en 35 duizend euro. |
| Duurzaamheid | ~15–20 jaar | Pomp ~20–25 m, boorgat – 50+ m. |
| Voor wie het het meest geschikt is | Voor huizen zonder mogelijkheid voor boorgaten, kleinere percelen, voor een snellere en goedkopere start | Voor wie langetermijn bouwt, streeft naar de laagste rekeningen en de goedkoopste koeling |
Het belangrijkste – een individuele benadering
Elk huis en de behoeften van de bewoners zijn uniek. Welke oplossing het meest geschikt is (een traditionele airconditioner, een lucht-water-warmtepomp of een bodem-water-warmtepomp) zou moeten worden bepaald door een individuele beoordeling van het object. De keuze hangt af van de grootte van het huis, het perceel / de bodem, de constructie van het object, de thermische weerstand van het gebouw, het geplande budget en de installatietermijn. Kies daarom op basis van wat uw huis echt nodig heeft. Het is belangrijk dit samen met specialisten al in de ontwerpfase te doen.
